Geçtiğimiz günlerde Dresden’in Pieschen semtinde yaşanan bir olay, sadece bir ceza davası konusu değil, aynı zamanda Alman demokrasisinin içinde bulunduğu kırılgan yapıya ayna tutuyor. Üstü açık eski bir askeri araçta, çelik miğferiyle Hitler selamı veren 37 yaşındaki bir adamın 2.500 Euro para cezasıyla cezalandırılması, Almanya’daki toplumsal ve siyasal bilinç düzeyi üzerine endişe verici sorular doğuruyor.
Bir toplumun sağlıklı kalabilmesi için sadece yasalar değil, o yasaların arkasında duran güçlü bir etik bilinç de gerekir. Bugün Almanya’da açık şekilde Nazi sembolleriyle kamusal alanda boy gösteren birine yalnızca para cezası verilmesi, hukukun soğuk yüzünün arkasında bir tür “hoşgörü” sinyali mi vermektedir?
Simgeler, Siyaset ve Toplumsal Bellek
Nazi dönemine ait semboller sadece tarihî birer kalıntı değildir. Onlar; milyonlarca insanın ölümünü, insanlık dışı uygulamaları ve Avrupa’nın ortasında inşa edilmiş bir ölüm makinesini temsil eder. Bu simgelerle kamusal alanda boy göstermek, geçmişte yaşanmış acılara saygısızlıktan öte, yeniden o karanlık ideolojilerin hortlatılmasına katkı sunmaktır.
Almanya, geçmişiyle yüzleşmek zorunda kalan bir ülke olarak uzun yıllar boyunca “bir daha asla” (nie wieder) ilkesi etrafında hukukî ve kültürel bir bilinç geliştirmişti. Ancak son dönemde artan ırkçı eylemler, Neo-Nazi saldırıları, “Kimlik beyan etmeyi reddeden vatandaşlar” (Reichsbürger) hareketi ve şimdi de Nazi sembolleriyle sokaklarda dolaşan faşizm özentileri, bu bilincin zayıfladığını gösteriyor.
Siyasetin Sessizliği: Demokrasi Nerede Duruyor?
Bu noktada sorulması gereken soru şudur: Almanya demokrasisi nereye gidiyor?
Demokrasi sadece sandıkta oy kullanmakla sınırlı değildir; bir yaşam biçimi, bir kültürdür. Demokrasi; tehditlere, aşırılıklara ve özellikle faşizme karşı keskin bir refleks geliştirmeyi gerektirir. Ancak bugün Almanya’da hem siyasal elitlerde hem de sıradan yurttaşta giderek artan bir “alışkanlık” tehlikesi gözlemlenmektedir. Dün lanetlenenler bugün görünmez hale geliyor, hatta yer yer hoşgörüyle karşılanıyor.
Bireylerin demokratik haklarını kullanarak farklı düşünceler dile getirmesi, elbette anayasal koruma altındadır. Ancak bu özgürlük, bir başka bireyin veya grubun varoluşunu tehdit etmeye başladığında artık özgürlük değil, saldırıdır. Faşist simgelerle sokakta boy göstermek, ifade özgürlüğü kisvesi altında gizlenen bir tarihsel tahrik ve toplumsal barışı bozmaya yönelik bilinçli bir adımdır.
Toplumsal Değişim: Sessizlik ve Normalleşme
Sosyal bilimlerin sıkça vurguladığı bir gerçek vardır: Değerler zamanla normalleşir ya da yitirilir. Toplum, tehlikeli fikirleri ve eylemleri dışlamak yerine alışmaya başlarsa, hastalıklı düşünceler sağlıklı bireylerin hayatına sinsice sızar. Dresden’deki olayın ürkütücü yanı, sadece bir bireyin faşist selamı değil, bu davranışın toplumsal bellekte artık ciddi bir infial yaratmamasıdır.
Oysa geçmişte böylesi semboller taşıyanlar toplum tarafından dışlanır, yalnızlaştırılır ve yargılanırdı. Şimdi ise sokaklar bu görüntülere tanıklık ediyor, insanlar susuyor, hukuk sadece asgarî bir ceza vererek geçiştiriyor. Sessiz kalan toplumlar, yarının tehdidine göz yumar. Bugün 2.500 Euro ceza alan biri, yarın aynı eylemi tekrar etmekte bir sakınca görmez.
Bir Uyarı ve Çağrı
Bu olay, sadece Almanya’nın değil, tüm demokratik toplumların uyanması gereken bir alarmdır. Faşizmin simgeleri yalnızca bir dönemin değil, aynı zamanda bir zihniyetin ve baskının yeniden sahneye çıkışıdır. Bu zihniyetin ilk adımları sembollerle atılır, ikinci adımı sessizlikle, üçüncüsü ise toplumsal kabulle gelir.
Demokratik değerlerin içini boşaltan bu tehlikeye karşı mücadele edilmelidir. Yargı daha kararlı, medya daha eleştirel ve toplum daha bilinçli olmalıdır. Demokrasi sadece kurumlarla değil, vatandaşların vicdanında da korunur.
Unutulmamalıdır: Hitler yılları sadece bir dönemin değil, bir insanlık suçunun adıdır. Ve o yılları özleyen her adım, tarihin en karanlık sayfalarına bir övgü değil, bir ihanettir.
Bu bir akademik uyarı değil, insanlık onuruna dair bir çağrıdır: Yapmayın! Sessizlikle büyüyen faşizm, bir sabah hepimize musallat olur.
Yapmayın! Bu sadece bir selam değil, bir tehdit. Ve bu tehdit, demokrasiye yönelmiş bir tokattır.
Sorumluluğumu yerine getiriyor, yalnızca toplumu değil, Federal Almanya Cumhuriyeti’nin tüm kurumlarını da uyarıyorum: Yapmayın! Bu sessizlik, geçmişin karanlık gölgelerine alan açmak demektir. Demokrasi, susarak değil, ilkelere sahip çıkarak korunur. Hitler selamı verenlere hoşgörü, özgürlük adına gösterilemez. Bu bir selam değil, bir tehdittir. Ve bu tehdit, sadece geçmişi değil, geleceğimizi de hedef almaktadır.
Siyaset ve Sosyal Bilimci (İGÜ) / Gazeteci
Dr. Şevket Dalboy
