Yaz mevsiminin henüz ortasına gelinmişken Türkiye, Balkanlar, İtalya ve Yunanistan’ı kasıp kavuran orman yangınları yıllık ortalamaların üzerine çıktı. Pekarak doğaya ve canlı türlerine büyük zararlar verdi. Peki bu yangınların şiddetlenmesi neden?

Şevket Dalboy

Dünyanın birçok bölgesi adeta cayır cayır yanıarken. Türkiye ile Yunanistan, İtalya, Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Bulgaristan ve Kosova’da – doğal nedenlerle ya da sabotajla- başlayan orman yangınları kuraklık ve aşırı sıcaklar yüzünden şiddetini geçen yıllara oranla dada artırdı.

Öyledi çevre korumada yetersiz kalan devletlerle birlikle, daha fazla kar amacı güden devletler adeta dünyanın kuyusunu kazıyor. Bilim insanları, yangınların şiddetlenmesinden iklim değişikliğinin sorumlu olduğundan hiç şüphe duymuyor.

Bilim, yangın riskinin bulunduğu ülkelerde iklim değişikliğine karşı alınan önlemlerin yetersiz kalacağının da farkında. Akdeniz ve Balkan ülkelerinde yangın riskinin neden kaynaklandığını ve iklim değişikliği ile orman yangınları arasındaki ilişkiyi mercek altına aldık.

Özellikle Akdeniz bölgesi neden yangına elverişli?

Yaz aylarındaki orman yangınları, Akdeniz bölgesinin doğal bir parçası haline geldi.Orman yangınlarının en yaygın olduğu beş Güney Avrupa ülkesi İspanya, Fransa, Portekiz, İtalya ve Yunanistan’da 2016’dan önceki on yıllık süreçte, yılda yaklaşık 48 bin orman yangını 457 bin hektar alanı yaktı.

Bilim insanlarına göre alevler, aslında bu bölgelerde yenilenmeye ve biyoçeşitliliğe katkıda bulunabiliyor. Güney Avrupa’da sıcak ve kurak bölgelerde yaşayanlar, çoktandır orta büyüklükteki yangınlarla başa çıkmayı da öğrendi.

Gelişmiş yangın önleme stratejileri uygulanıyor mu?

Güney Avrupa gelişmiş yangın önleme stratejileri uygulayarak 1980’den bu yana yangınların sayısını ve büyüklüğünü azaltmayı başardılar. Ancak son yıllarda yangınlar, normal büyüklüğünün ve şiddetinin üzerinde seyrediyor.

Yüzlerce cana mâl oldu

Yıkıcı orman yangınları, 2017 ve 2018’de Türkiye’den İspanya’ya uzanan bir alanda yüzlerce cana mâl olurken Avrupa’nın merkezi ve kuzeyindeki ülkeler, İsveç de dahil olmak üzere, alevlere teslim oldu. Benzeri daha önce yaşanmamış bu yangınlar, aşırı kuraklık ve sıcak hava dalgalarıyla bağlantılı.

Yangınları başlatan gerçek sebep ne?

Temmuz ayı Avrupa’da şimdiye kadar kaydedilen en sıcak ikinci ay oldu, dünya genelinde de üçüncü. Kıtanın güneyi ise aşırı sıcakların odak noktası oldu.

Yunanistan ve Türkiye son 30 yılın en kötü sıcak hava dalgasının içinde.

Yunanistan’da bu hafta hava sıcaklığının 47 dereceye çıkarak zirve yapması bekleniyor. Yunanistan ve Türkiye son 30 yılın belki de en kötü sıcak hava dalgasının içinde. Bu, 1987’de sadece Yunanistan’da bin 500’den fazla kişinin canını alan yangın mevsimini anımsatıyor.

200’un üzerinde orman yangını çıktı.

Türkiye’de de son bir haftada 200’un üzerinde orman yangını çıktı. Yangınların başlamasında şimşek gibi doğal nedenler ya da kundaklamaya eşit şekilde sorumluluk yüklenebilir, ancak yangınların etkisinin artıran ve meydana gelen yıkımın asıl suçlusu aşırı sıcaklar. Bu, 5 Ağustos itibarıyla son 12 yılın ortalamasına göre en az yüzde 55’ten fazla alanın yanma nedenini açıklıyor.

Söndürme stratejinin çok uzağında.

Aşırı sıcaklar, artık yeni bir orman yönetimi ve yeni yangın söndürme stratejileri gerektiriyor. Türkiye’de son yaşanan yangınlarda görüldü ki gereken önleme ve söndürme stratejinin çok uzağında. Bu yıl yayımlanan „Güney Avrupa Yangınlarındaki Değişiklikleri Anlamak“ adli adli bir araştırmada da „Pek çok Akdeniz bölgesinde orman yangını yönetimi yangını durdurmaya yönelik ve devam eden küresel değişim ile uyumlu değil“ tespiti yapılıyor. Hal böylerken siyasiler sorumluuk almıyor. Gelecek nesillere ölü bir dünya bırakma yolunda emin adımlarla ilerliyoruz…